Przekład audiowizualny to rodzaj tłumaczenia, który obejmuje materiały składające się zarówno z dźwięku, jak i obrazu, a więc w głównej mierze materiały filmowe i gry komputerowe. Potrzeba przekładu tekstu pojawiła się wraz z produkcją pierwszych, wówczas jeszcze nieudźwiękowionych, filmów.
Za pierwszych tłumaczy audiowizualnych uznaje się aktorów, którzy na żywo, w czasie seansów kinowych, podejmowali się przekładu dialogów w filmach. Z jednej strony pozwalało to widzom zrozumieć akcję, z drugiej jednak – nie rozwiązywało problemu dla osób obcojęzycznych. Transkrypcja nagrań audio i wideo musiała więc zostać udoskonalona.
Szybki rozwój kinematografii wymusił więc na amerykańskich producentach filmowych opracowanie rozwiązań, które umożliwiłyby dystrybucję filmów do innych krajów świata. Pierwotnie tłumaczenie miało formę napisów, szybko jednak okazało się, że jest to rozwiązanie niewystarczające ze względu na wysoki odsetek osób niepiśmiennych, i tak w roku 1929 powstał pierwszy film dubbingowany.
Charakterystyka tłumaczenia audiowizualnego
Specyfiką przekładu audiowizualnego jest m.in. potrzeba uwzględnienia cech kulturowych, które przenikają teksty i nagrania i dostosowanie ich do kultury docelowej. Oznacza to, że tłumacz audiowizualny oprócz znajomości języka (gramatyka, słownictwo) musi posiadać dogłębną znajomość języka potocznego i żargonu danego języka. Typowym przykładem jest audiowizualne tłumaczenie filmów lub seriali, w których tłumacze muszą na przykład umieć przetłumaczyć ironiczne uwagi, żarty, a nawet wulgaryzmy. Rozumiemy więc ogromną złożoność tej pracy. Dodatkowo potęgują ją ograniczenia nałożone przez skomplikowany format strukturalny ze względu na fakt, że treść musi być przekazywana ustami mówiącymi innym językiem w kilkunastu słowach, które pojawiają się w maksymalnie dwóch linijkach tekstu wyświetlanego na ekranie.
W dzisiejszych czasach wykorzystuje się trzy techniki tłumaczenia audiowizualnego:
VoiceOver – gdzie dialogi aktorów czyta lektor; jest to popularna forma adaptacji telewizyjnej w Polsce i krajach Europy wschodniej;
dubbing – czyli tłumaczenie polegające na usunięciu oryginalnych wypowiedzi aktorów i podłożeniu w ich miejsce głosów wypowiadających dialogi w języku docelowym; jest to technika charakterystyczna dla filmów animowanych, a także popularna w filmach zagranicznych w takich krajach jak Niemcy, Włochy czy Brazylia; oraz
napisy / subtitling – gdzie tłumaczenie pojawia się w formie tekstu pisanego, zwykle w dolnej części ekranu; z tej formy najczęściej korzystają telewizje w krajach skandynawskich, Holandii i Grecji.
Praca tłumacza audiowizualnego – jak przebiega?
W tłumaczeniu audiowizualnym nie chodzi o „sztywny”, dosłowny przekład dialogów – nie byłyby one zrozumiałe dla widzów. W trakcie dokonywania przekładu na tłumacza czeka szereg trudności, z którymi musi umieć sobie poradzić, aby wypowiedzi aktorów były dla widza jasne i sensowne.
Aby dowiedzieć się więcej o każdej z wykorzystywanych przez nas technik tłumaczenia audiowizualnego, zapraszamy do odwiedzenia poświęconych im zakładek na naszej stronie.